ศิลปแบบพม่า
พระพุทธรูปศิลปแบบพม่านั้นแสดงออกในลักษณะของพระพุทธรูปทรงเครื่องเป็นสำคัญ พระพุทธรูปทรงเครื่องเหล่านี้สร้างขึ้นตามทัศนคติ พระศรีศากยมุนีในคราวจำแลงเป็น พระมหาจักรพรรดิ เพื่อโปรดพระมหาชมพูตามความในมหาชมพูบดีสูตร เนื่องพระมหาชมพูเป็นกษัติรย์ที่มีทิฐิมานะมากจึงจำต้องจำแลงมาในลักษณะของพระมหาจักรพรรดิที่ทรงเครื่องราชทับจีวรอยู่
คตินี้จะมีเฉพาะเอเชียอาคเนย์เท่านั้น พระพุทธรูปทรงเครื่องดังกล่าวพบในศิลปพม่าแบบเมืองพุกาม ซึ่งมีอายุราวพุทธศตวรรษที่ 17-18ด้วยการแสดงพระพุทธรูปทรงเทริด ทรงกรองศอรูปสามเหลี่ยมขนาดใหญ่เครื่องทรงเหล่านี้ได้รับอิทธิพลมาจากศิลปแบบอินเดียแบบปาละทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศอินเดีย ซึ่งอยู่ไม่ไกลจากเมืองพุกามเท่าใหร่นัก
จากสภาพภูมิศาสตรที่ไกล้ชิดกันนี้เองทำให้รูปแบบศิลปกรรมแพร่ขยายเข้ามาสู่ศิลปพม่า ถึงแม้ว่าคติและประวัติเรื่องราวในพุทธศาสนาตอนนี้จะไม่เป็นที่รู้จักในศิลปแบบปาละก็ตาม
Burmese Art
The Buddha images of Burmese origin included in this collection are marked by elaborate regalia worn over the monastic robes, supposedly representing Sakayamuni Buddha as Chakravartin According to an episode in the Mahajambupati Sutra Sakayamuni Buddha dressed in this regal style to humble King Mahajambupati, a vainglorious monarch.
This particular representation was only popular in southeast Asia.
Mandalay Burmese Buddha
A youthful, sweet-faced image of the Buddha wearing a robe elaborately
folded, edged and decorated, often with inset mirror glass, has attained
great popularity and has become known as the 'Mandalay Buddha'. For many
people, it came to epitomize the Burmese representation of the Buddha.
Late 18th century-- early 19th century Buddha images in Central Myanmar had
in many cases shed their onion-type lotus finial for one shaped like a
pointed lotus bud. This is the case for example, in the great alabaster
Buddha image of the Kyauktawgyi pagoda, Amarapura, created by King Pagan Min
in 1847. Yet in 1855, Linnaeus Tripe photographed in Amarapura a huge Buddha
image of unprecedented Ava-Amarapura style. It had a broad ushnisha, no
lotus finial and a more elaborate draping of the uttarasanga (outer robe)
than usual. This may be based on the design of Rakhine Buddha images.
Mandalay images often have a broad band
across the forehead. The hair hugs the head in tight curls and covers a
broad prominent ushinsha. There is no lotus finial above. The images are
frequently seated in vajrasana with the right hand in the bhumisparsa mudra
and the left lying in the lap. The uttarasanga is worn in the open mode and
the sanghati is folded decoratively on the left shoulder. Wood, alabaster
and bronze have been the favoured materials. Many Buddha images are
lacquered and gilded, including the face and body, the latter in accordance
with the suttas (discourses of the Buddha) which relate that his complexion
was like bronze, the colour of gold.
Most standing Buddha images wear the uttarasanga in the closed mode,
covering the arms and chest and held at each side of the lower body by
downward stretched hands. Below, at its lower centre, appears the
antaravasaka. The sanghati flows in multitudinous folds from the left
shoulder. In this right hand the Buddha holds the medicinal myrobalan fruit.
This suggests that the image is Bhaisajyaguru, a form of the Buddha of
Healing, one of whose attributes is the myrobalan.
