Make your own free website on Tripod.com
   
  อัตถาธิบายเหตุแห่งปางมารวิชัย

           ด้วยว่ามีผู้ถามมาว่าทำไมจึงเรียกพระพุทธรูปนี้ว่าเป็นปางมารวิชัยด้วยว่าพุทธลักษณะนั้นมี

ลักษณะประทับนั่งขัดสมาธิ คือประทับนั่งตั้งพระวรกายตรง ดำรงสติไว้เฉพาะหน้า พระบาทขวาทับพระบาทซ้าย พระหัตถ์ซ้ายวางอยู่บนพระเพลาหงายขึ้น พระหัตถ์ขวาวางอยู่บนพระเพลา คว่ำพระหัตถ์ ปลายพระดัชนีชี้ลงดิน ชาวบ้านมักจะเรียกพระพุทธรูปปางนี้ว่า ปางผจญมาร หรือปางสดุ้งมาร ซึ่งมีตำนานว่า พญามารมีชื่อว่า วสวตีกับบริวารได้มาขัดขวางพระองค์ด้วยประการต่าง ๆ เพื่อมิให้พระองค์ตรัสรู้เป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เพราะมิฉะนั้นแล้ว พญามารและบริวาร ก็จะไม่สามารถครอบงำพระองค์ได้อีกต่อไป แต่พระองค์ทรงมั่นคงไม่หวั่นไหว โดยการประมวลพระบารมีที่ดำเนินมา โดยถูกทางแล้วมาต่อสู้จนพญามารต้องพ่ายแพ้ไป จึงเป็นเหตุที่ให้เรียกเช่นนั้น และตามตำรา "พิชัยสงคราม"โบราณกล่าวไว้ว่ายามบ้านเมืองทุกข์เข็ญผจญศึกศัตรู ประชิดติดรบและต้องผจญมารมักสร้างพระพุทธรูปปางมารวิชัยไว้เป็นเคล็ด ครับ
 
 
 
 
ด้วยเหตุที่ว่าการที่ปางมารวิชัยเป็นปางที่มีอยู่ทุกสมัย และเป็นปางต้นของปางต่าง ๆ มาแต่สมัยโบราณ เนื่องจากปางนี้ มีความสำคัญอย่างยิ่ง เป็นหัวเลี้ยวหัวต่อของการตรัสรู้ จึงมีความสำคัญพอ ๆ กับปางสมาธิ ซึ่งเป็นปางตรัสรู้  ดังนั้น พระประธานในพระอุโบสถจะเป็นพระพุทธรูปในสองปางนี้อย่างใดอย่างหนึ่ง ปางอื่นที่สำคัญนอกจากสองปางดังกล่าว น่าจะเป็นดังนี้ ปางรำพึง ซึ่งเป็นหัวเลี้ยวหัวต่อที่สำคัญอีกตอนหนึ่งของพระพุทธศาสนา ที่สมเด็จพระผู้มีพระภาคจะแสดงธรรมที่ ตรัสรู้หรือจะไม่แสดงธรรม ถ้าไม่แสดงธรรมศาสนาพุทธก็ไม่เกิด ปางปฐมเทศนา เป็นปางที่เริ่มต้นประกาศพระศาสนา ทรงเทศน์เรื่องที่พระองค์ได้ตรัสรู้ และปรากฎว่าได้ผล เพราะมี โกณทัญญะได้ดวงตาเห็นธรรม เป็นคนแรกในพระพุทธศาสนา ปางประทานเอหิภิกขุ เป็นปางที่เริ่มต้นให้กำเนิด สังฆรัตนะ เมื่อรวมกับพุทธรัตนะ ธรรมรัตนะ ก็จะได้องค์พระรัตนตรัย ที่ครบถ้วน เป็นพุทธศาสนาที่สมบูรณ์แบบ ปางเปิดโลก เป็นปางที่ทำให้สัตว์โลกทุกหมู่เหล่า ได้เห็นสภาพของกันและกัน โดยไม่มีอุปสรรคใดมาขวางกั้น ทำให้หายความเคลือบแคลงสงสัย ในเรื่องของสังสารวัฎ และเรื่องของกรรม โดยได้ประจักษ์ด้วยตนเอง ไม่ใช่จากการบอกเล่า ปางลีลา เป็นปางที่แสดงให้ทราบถึงพระกรุณาคุณของพระผู้มีพระภาค ที่ได้ทรงเสด็จจาริกไปเผยแพร่พระธรรม แก่ผู้คนในแว่นแคว้นต่าง ๆ ซึ่งในยุคนั้นและตามพระวินัย ใช้การเดินด้วยเท้า ไม่ใช่ยานพาหนะ หรือ สัตว์พาหนะเมื่อไปทางบก ปางโปรดสัตว์ เป็นปางที่แสดงให้เห็นถึง พุทธกิจ ที่ทรงปฏิบัติอยู่เป็นประจำทุกวันตลอดพุทธกาล คือ พระองค์จะ สอดส่องพิจารณาดูว่า ในแต่ละวัน พระองค์จะไปโปรดผู้ใด ที่จะทำให้เกิดประโยชน์ และไม่เป็นโทษ ปางสนเข็ม เป็นปางที่แสดงถึงพุทธจริยาวัตร ในการดำรงอยู่ในชีวิตประจำวัน ที่ต้องพึ่งตนเอง ไม่เป็นภาระแก่ผู้อื่น เป็นไปอย่างเรียบง่าย เหมาะสมแก่ภิกษุภาวะ เป็นแบบอย่างที่ดีงามแก่พุทธบริษัททั้งปวง
ปางประทับรอยพระพุทธบาท เป็นปางที่ให้สัญลักษณ์แทนพระองค์แก่พุทธบริษัท ไว้เป็นที่ระลึงถึง เคารพสักการะ เนื่องจากยุคนั้นยังไม่นิยมสร้างรูปเหมือน หรือเขียนภาพเหมือน ปางปรินิพพาน เป็นปางที่แสดงให้เห็นถึงธรรมดาโลก แม้พระบรมศาสนาก็ต้องนิพพาน แต่พุทธศาสนาก็สามารถดำรงคงอยู่ได้ โดยมีพระธรรมวินัยเป็นศาสดา และมีพุทธบริษัททั้งสี่ คือ ภิกษุ ภิกษณี อุบาสก และอุบาสิกา เป็นผู้สืบพระศาสนา พระพุทธรูปปางต่าง ๆ ที่มีอยู่ถึงปัจจุบันเท่าที่ประมวลได้มีอยู่ ๕๖ ปางด้วยกันคือ
ปางประสูติ ปางมหาภิเนษกรมณ์ ปางตัดพระเมาลี ปางทุกรกิริยา ปางรับมธุปายาส ปางเสวยมธุปายาส ปางลอยถาด ปางรับหญ้าคา ปางสมาธิ ปางมารวิชัย ปางถวายเนตร ปางจงกรมแก้ว ปางเรือนแก้ว ปางห้ามมาร ปางนาคปรก ปางฉันสมอ ปางประสานบาตร ปางรับสัตตูก้อนสตูผง ปางพระเกศธาตุ ปางรำพึง ปางปฐมเทศนา ปางประทานเอหิภิกขุ ปางภุตตกิจ ปางห้ามสมุทร ปางชี้อัครสาวก ปางประทับเรือขนาน ปางแสดงอิทธิปาฏิหาริย์ ปางอุ้มบาตร ปางรับผลมะม่วง ปางแสดง ยมกปาฏิหาริย์ ปางประทานอภัย ปางประทานพร ปางโปรดสัตว์ ปางคันธาระ ปางขอฝน ปางปลงกรรมฐาน ปางสนเข็ม ปางทรงจีวร ปางประดิษฐานรอยพระพุทธบาท ปางป่าเลไลย์ ปางห้ามญาติ ปางทรมานพระยาชมพู ปางพิจารณาชราธรรม ปางนาคาวโลก ปางแสดงโอฬาริกนิมิต ปางปลงอายุสังขาร ปางทรงรับอุทกกัง ปางไสยาหรือปรินิพพาน

หากแต่โดยสรุปแล้วการสร้างพระพุทธรูปนั้นเป็นการสร้างเพื่อเป็นที่ยึดเหนี่ยวจิตใจและตอบสนองความต้องการทางการเมืองบ้างในบางยุคความละเมียดละไมของศิลปและความลุ่มลึกของปรัชญาที่แฝงไว้ย่อมสะท้อนสูจุดหมายของผู้สร้างเอง ครับ

 

Copy-right Discoverythailand.tripod.com desined by nokkiller@hotmail.com